Çocuklarda Okul Fobisini Yenmenin Yolları | NilVak
Çocuklarda Okul Fobisini Yenmenin Yolları

Çocuklarda Okul Fobisini Yenmenin Yolları

            Okula yeni başlayan çocukların en büyük sorunlarından biri de, başa çıkmakta zorlandığımız okul fobileri. Uzmanlara göre bu fobiyi basit bir kaç stratejiyle aşmak mümkün.

 “Bilinmezlikler çocukları çok fazla korkutur” diyen Yıldırım, çocukla birlikte birkaç kez okul ziyareti yapılmasının ya da çocuğun öğretmeni ile tanıştırılıp, iletişim kurmasının okul fobisini ortadan kaldırabileceğini söylüyor. 27 Yıldırım, evde okul ile ilgili olumlu konuşmalar yapılması ya da anne ile babanın okul resimlerinin çocuğa gösterilmesinin, çocuğun eğitim hayatına daha hızlı adapte olmasını sağlayabileceğini kaydediyor.

          Yıldırım, konu hakkında şu bilgileri veriyor: Okul, çocuk için büyük bir bilinmezler yumağıdır. Öncelikle, korku ve fobi arasındaki farktan bahsetmek istiyorum çünkü aynı kavramlar olmamalarına rağmen aynıymış gibi algılanıyorlar bu da yanlış değerlendirmelere yol açabiliyor. Korku, her insanda olan, olması gereken normal bir duygudur. Fobi ise korkunun aşırı, abartılı, mantık dışı ve bireyin yaşamını olumsuz etkileyen şeklidir. Her çocuk okula gitmekten korkabilir. Çünkü okul çocuk için büyük bir bilinmezler yumağıdır. Okul nedir? Orada başına neler gelecek? Öğretmen kim? Acıkınca ne yapacak? Çişi geldiğinde ne yapacak? Çocuk bu bilinmezlikler içindeyken okuldan bir parça korkması normaldir. Ancak, okula başlayıp okulu tanıdıktan sonra bu korkunun azalarak geçmesini bekleriz. Eğer çocuk uygun düzenlemeler yapılıp okula başladıktan ve okulu tanıdıktan sonra hala aşırı abartılı (kendini paralarcasına ağlama, karın ağrısı, mide bulantısı gibi fiziksel yakınmalar vb.) tepkiler veriyorsa bu duruma okul fobisi diyoruz. Okul fobisi çocuğun okul ile ilk tanıştığı yaşlarda daha sık görülür. Yani anaokulu ve ilköğretim başlangıç yaşları olan 3 – 7 yaşları arasında okul fobisi ile sıkça karşılaşıyoruz. Nadir olarak daha ileriki yaşlarda da okul fobisi ile karşılaşabiliyoruz. Okul fobisinin bir veya birden çok duygusal ya da sosyal sebebi olabilir. Çok çeşitli etmenler okul fobisine sebep olabilir. Yanlış aile tutumları (Özellikle ebeveyn değil aile diyorum çünkü ülkemizde anneanneler, babaanneler, dedeler de çocuk üzerinde ebeveynleri kadar etkin olabiliyorlar), ayrılık kaygısı, sosyal uyum bozuklukları, travmatik yaşantılar, hiperaktivite, dikkat dağınıklığı, öğrenme bozukluğu en sık karşılaştığımız okul fobisi sebepleridir. Bazen de olumlu ilişki kurulamayan ya da şiddet uygulayan bir öğretmen, saldırgan davranışları olan arkadaşlar okul fobisine neden olur. Ne kadar sürer? Ne kadar süreceği pek çok faktöre bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Bunun için kesin bir süre vermek zor. Doğru müdahaleler yapıldığında iki hafta içinde çocuktaki fobi belirtisi davranışların şiddetinin hafiflemeye başlaması gerekir.

Tam olarak ne zaman biteceği ise çocuğa ve çevresel (aile, okul, öğretmen, arkadaşlar) şartlara göre değişir. Daha çok sosyal fobisi ve hiperaktivitesi olan çocuklarda görülüyor Okul fobisinde, sosyal gelişimi yaşına ve okula gitmeye uygun olmayan çocuklar, sosyal fobileri olan çocuklar, ayrılık anksiyetesi yaşayan çocuklar, hiperaktivitesi - dikkat dağınıklığı olan çocuklar, öğrenme bozukluğu olan çocuklar, travmatik yaşantısı olan çocuklar, daha önce okul ile ilgili olumsuzluklar yaşamış çocuklar risk gurubundadır. Okul fobisini yenmede en büyük rol öğretmenin. Okul fobisinin giderilmesinde öğretmenin rolü çok büyüktür. Şefkatli, anlayışlı, çocuğu yargılamayan, aile ile işbirliği içinde bulunan bir öğretmen okul fobisini yenmesinde çocuğun en önemli destekçisi olacaktır. Çocuk okula gitmeyi istemiyorsa yine de ısrarla okula götürülmeli mi? Fobisi olan çocuğun fobi geliştirdiği nesneden yani okuldan kaçınması çok doğal bir davranıştır. Tabii ki çocuğu zorlayarak okula götürmek doğru değil. Çocuk zorlandığında belki okula gitmeye başlayacaktır ama bu kez de farklı problemler (alt ıslatma, tırnak yeme, büyük çocuklar için madde kullanmaya yönelim vb.) ortaya çıkacaktır. Burada yapılması gereken hemen bir uzmandan (Çocuk Psikiyatristi, Çocuk Gelişimi Uzmanı, Gelişim Psikoloğu) yardım alınması ve uzman tarafından gerekli müdahaleler yapıldıktan sonra çocuğun okula götürülmesidir. Ebeveynler çocuk sınıftayken onu dışarıda beklemeli mi? Okula yeni başlayan çocuklarda ebeveynin dışarıda bekletilmesi doğru bir yaklaşımdır. Ancak veliler tarafından suistimale açık bir durumdur. Okulun ve yardım alınan uzmanın düzenlemeleri doğrultusunda , okula başlangıç günlerinde ebeveynlerinin yanında olması çocuğu rahatlatan bir uygulama olacaktır.

 Çocukların okula uyum sağlaması ve okul fobisi yaşamaması için yapılması gerekenler:

  • Çocuk, okula başlamadan bir uzmanla (Çocuk psikiyatristi, çocuk gelişimi uzmanı, gelişim psikologu) görüşülmeli, gereken düzenlemeler çocuk okula başlamadan yapılmalıdır.
  • Çocuk, okul ile ilgili doğru bir şekilde bilgilendirilmelidir, bilinmezlikler çocukları çok fazla korkutur.
  • Okula başlamadan önce okul bir kaç kez ziyaret edilip çocuğun orada zaman geçirmesi sağlanmalıdır.
  • Okul başlamadan çocuk öğretmeni ile tanıştırılıp, olumlu iletişim kurması sağlanmalıdır.
  • Evde okul ile ilgili olumlu konuşmalar yapılmalı, anne ile babanın okul resimleri çocuğa gösterilmeli çocuğun okula karşı olumlu duygular beslemesi sağlanmalıdır.